
ChatGPT'ye bir soru sorduğunda cevap iki farklı yerden gelebilir. Birincisi modelin eğitim sırasında öğrendikleri: belirli bir tarihe kadar derlenmiş, sonradan güncellenmeyen bir bilgi birikimi. İkincisi web araması: ChatGPT soruyu o anda internette arar, bulduğu sayfaları okur ve cevabını bu sayfalara dayandırır.
Markan için asıl fırsat ikinci yoldadır. Eğitim verisine sonradan bir şey ekleyemezsin ama web araması her soruda yeniden yapılır. Bu yazıda ChatGPT'nin web aramasının nasıl işlediğini OpenAI'nin kendi belgelerine dayanarak anlatıyor, sitenin bu cevaplarda yer alabilmesi için yapman gerekenleri sıralıyoruz.
Kısa cevap
ChatGPT, sorunun güncel ya da web'den doğrulanması gereken bir bilgi istediğini düşündüğünde kendiliğinden arama yapar; kullanıcı aramayı elle de başlatabilir. Arama sırasında soruyu bir ya da birkaç hedefli sorguya çevirir, sonuçları okur ve cevabın içinde kaynak bağlantıları gösterir. Sitenin bu cevaplarda kaynak olarak görünebilmesi için OpenAI'nin arama tarayıcısı OAI-SearchBot'un siteye erişebilmesi gerekir.
Arama hangi adımlardan geçer?
OpenAI'nin ChatGPT araması yardım sayfası süreci genel hatlarıyla anlatıyor. Basitleştirilmiş hâli şöyle:
- Karar. ChatGPT sorunun web araması gerektirip gerektirmediğine karar verir. "Bugün", "en güncel", "şu an açık mı" gibi zamana bağlı sorular ya da belirli bir işletme, ürün veya haber hakkındaki sorular genellikle aramayı tetikler.
- Sorguyu yeniden yazma. Kullanıcının uzun ve sohbet diliyle yazdığı soru, bir ya da birkaç kısa ve hedefli arama sorgusuna dönüştürülür.
- Arama sağlayıcıları. OpenAI, aramanın bir kısmında üçüncü taraf arama sağlayıcılarıyla çalıştığını söylüyor; yardım sayfasında örnek olarak Bing de anılıyor. OpenAI'nin kendi tarayıcısının topladığı veriler de sürecin parçası.
- Okuma ve cevap. Bulunan sayfalar okunur, cevap bu sayfalardaki bilgilerle yazılır.
- Kaynak gösterme. Cevabın içinde satır içi kaynak bağlantıları yer alabilir; cevabın altındaki Kaynaklar düğmesi kullanılan ve ilgili bağlantıların listesini açar.
Bu akışın pratik sonucu şu: ChatGPT'nin cevabına girmek için önce o anki aramada bulunabilir, sonra okunduğunda anlaşılır olman gerekir.
Üç farklı OpenAI botu, üç farklı iş
OpenAI'nin tarayıcı belgesi siteleri ziyaret eden botları ayrı ayrı tanımlıyor. Markalar için önemli olan üçü:
| Bot | Ne yapar | robots.txt'de engellersen |
|---|---|---|
OAI-SearchBot | ChatGPT'nin arama özelliklerinde gösterilecek siteleri tarar | Siten ChatGPT arama cevaplarında kaynak olarak gösterilmez (yalnızca düz gezinme bağlantısı olarak çıkabilir) |
GPTBot | Temel modellerin eğitiminde kullanılabilecek içeriği tarar | İçeriğin model eğitiminde kullanılmamalı sinyali verirsin; aramadaki görünürlüğün bundan bağımsızdır |
ChatGPT-User | Bir kullanıcının isteğiyle sayfayı ziyaret eder (örneğin sohbette verilen bir bağlantıyı açmak) | Kullanıcı başlattığı için robots.txt kuralları her zaman uygulanmayabilir; otomatik tarama yapmaz |
En sık yapılan hata, "bütün botları engelleyelim" diyerek hepsini birden kapatmaktır. GPTBot'u kapatmak bir tercih olabilir; ama OAI-SearchBot'u kapatmak, ChatGPT aramasında kaynak gösterilme ihtimalini kendi elinle sıfırlamak demektir. Hangi bota neden izin vereceğini robots.txt'de GPTBot ve OAI-SearchBot yazımızda ayrıntılı anlattık.
OpenAI belgesine göre robots.txt'de yaptığın bir değişikliğin arama sonuçlarına yansıması yaklaşık 24 saat sürebilir. OpenAI ayrıca her botun IP adreslerini ayrı bir JSON dosyasında yayımlıyor; güvenlik duvarı ya da CDN kullanıyorsan bu adreslerin engellenmediğini kontrol etmek iyi bir fikir.
Kaynak olarak seçilmek için sitende ne olmalı?
OpenAI, kaynak seçiminin ayrıntılı kurallarını yayımlamıyor. Bu yüzden "şunu yaparsan seçilirsin" diyen her listeye temkinli yaklaşmak gerekir. Bununla birlikte sürecin yapısından çıkan, sağduyulu birkaç sonuç var:
1. Arama dizinlerinde var ol
ChatGPT aramanın bir kısmını üçüncü taraf sağlayıcılarla yapıyorsa, o sağlayıcıların dizininde olmayan bir sayfanın bulunması zorlaşır. Siteni yalnızca Google Search Console'a değil, Bing Webmaster Tools'a da kaydetmek düşük maliyetli bir adımdır; Search Console'daki siteni oraya içe aktarabilirsin.
2. Soruyu doğrudan cevaplayan sayfalar yaz
Sorgu yeniden yazıldığında genellikle kısa ve somut bir hâle gelir: "Kadıköy çocuk diş hekimi hafta sonu", "X yazılımı fiyat", "Y ile Z farkı". Bu sorguları karşılayan, başlığı ve ilk paragrafı konuyu net söyleyen sayfalar bulunma ve okunma açısından avantajlıdır.
3. Okunduğunda tek başına anlaşılan paragraflar kur
Model sayfanın tamamını değil, ilgili bölümleri kullanır. "Yukarıda anlattığımız gibi" diye başlayan, bağlamı başka bir yerde kalan paragraflar zor alıntılanır. Her bölüm kendi içinde anlamlı olmalı: kim, ne, nerede, ne zaman.
4. Kritik bilgiyi metin olarak ver
Fiyat aralığı, çalışma saatleri, hizmet bölgesi gibi bilgiler yalnızca bir görselin içinde ya da sayfa yüklendikten sonra JavaScript ile basılıyorsa tarayıcı onu görmeyebilir. Önemli bilgiyi sayfanın HTML'inde düz metin olarak bulundur.
5. Markanı her yerde aynı anlat
ChatGPT tek bir sayfaya değil, aramada karşısına çıkan birkaç kaynağa bakar. Sitende, rehber kayıtlarında ve sosyal hesaplarında farklı hizmet listeleri ya da eski bilgiler varsa cevap da karışık olur.
Kendi markanı nasıl kontrol edersin?
Elle yapabileceğin basit bir test:
- Müşterilerinin soracağı 10–15 soru yaz. Örnek: "İstanbul'da kurumsal web sitesi yapan, WordPress bilen ajanslar hangileri?"
- Her soruyu ChatGPT'de sor ve cevabın web araması kullanıp kullanmadığına bak (kaynak bağlantıları ya da Kaynaklar düğmesi bunun işaretidir).
- Cevapta anılan markaları ve kaynak gösterilen siteleri not et. Kendi siten kaynaklar arasında mı?
- Aynı soruyu birkaç gün arayla tekrarla. Cevaplar değişebilir; tek bir denemeye göre karar verme.
Bu testi düzenli ve karşılaştırılabilir hâle getirmek emek ister. Bunu nasıl ölçtüğümüzü İntegral GEO Score sayfasında anlatıyoruz.
Sık sorulan sorular
ChatGPT her soruda web'de arama yapar mı? Hayır. Model, sorunun güncel bilgi gerektirip gerektirmediğine kendisi karar verir; kullanıcı aramayı elle de başlatabilir. Genel bilgi sorularında çoğu zaman arama yapmadan cevap verir.
GPTBot'u engellersem ChatGPT aramasında görünmez miyim? OpenAI'nin belgesine göre GPTBot ile OAI-SearchBot birbirinden bağımsızdır. Aramada görünürlüğü belirleyen OAI-SearchBot'tur. GPTBot'u engelleyip OAI-SearchBot'a izin verebilirsin.
ChatGPT'de kaynak gösterilmek trafik getirir mi? Kaynak bağlantısına tıklayan kullanıcı siteye gelir; ama birçok kullanıcı cevabı okuyup karar verir. Bu yüzden yalnızca tıklamayı değil, cevapta markan hakkında ne söylendiğini de izlemek gerekir. Farkı SEO ile GEO arasındaki fark yazımızda anlattık.
Terimlerin kısa tanımları için sözlüğümüze bakabilirsin.

